The Official Journal of the Turkish Society of Algology
ISSN 1300-0012 E-ISSN 2458-9446

Demans hastalarında Abbey Ağrı Ölçeğiʼnin Türkçe versiyonunun kültürlerarası uyarlaması ve psikometrik validasyonu

Sevilay Erden, İlknur Tura, Pınar Kaya, Songül Karadağ

Department of Nursing, Çukurova University, Faculty of Health Sciences, Adana, Türkiye

Anahtar Kelimeler: Abbey Ağrı Ölçeği, demans, yoğun bakım, ağrı değerlendirmesi, güvenirlik, geçerlik.

Özet

Amaç: Bu çalışmada, demans hastalarında Abbey Ağrı Ölçeği'nin (APS-TR) Türkçe versiyonunun kültürlerarası uyarlaması yapıldı ve ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özellikleri değerlendirildi.

Hastalar ve Yöntemler: 16 Eylül 2020 ile 16 Nisan 2023 tarihleri arasında, bir üniversite hastanesinin yoğun bakım ünitelerine kabul edilen 65 yaş ve üzeri toplam 103 demans hastası çalışmaya dahil edildi. Ağrı düzeyleri mobilizasyon veya yeniden pozisyonlandırmadan 1 dk. önce, işlem sırasında ve işlemden 20 dk. sonra, APS-TR, Sözel Olmayan Ağrı Ölçeği (NVPS) ve Sözel Tanımlama Ölçeği (VDS) kullanılarak değerlendirildi. Yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile değerlendirildi. Güvenirlik, Cronbach alfa katsayısı kullanılarak iç tutarlılık analizi ile değerlendirildi; ölçüt geçerliği ise APS-TR ile diğer ağrı ölçekleri arasındaki korelasyonlar Pearson korelasyon analizi kullanılarak incelenerek belirlendi.

Bulgular: Toplam 103 hastanın 37’si erkek, 66’sı kadın olup, yaş ortalaması 71.7 ± 5.67 yıl (dağılım, 65-92) idi. Dilsel ve kültürel uyarlama sonucunda, ölçeğin Türkçe versiyonunun uygun olduğu belirlendi. Kapsam geçerlik indeksi 0.90 olarak bulundu. Açımlayıcı faktör analizi, maddelerin tek faktörlü bir yapı oluşturduğunu ve faktör yüklerinin 0.489 ile 0.855 arasında değiştiğini gösterdi. Doğrulayıcı faktör analizine ilişkin uyum indeksleri (χ2/df = 1.21, yaklaşık hataların ortalama karekökü [RMSEA] = 0.046, standartlaştırılmış artıkların ortalama karekökü [SRMR] = 0.045, karşılaştırmalı uyum indeksi [CFI] = 0.989), modelin kabul edilebilir uyum gösterdiğini ortaya koydu. Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0.777 olarak hesaplandı ve tüm ölçüm zamanlarında APS-TR ile NVPS ve VDS arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulundu.

Sonuç: Çalışma sonuçlarımız, APS'nin Türkçe versiyonunun, yoğun bakım ünitelerinde tedavi gören demans hastalarında ağrının değerlendirilmesinde kullanılabilecek geçerli, güvenilir ve tek boyutlu bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.