Tütün ürünü kullanımı ile santral duyarlılaşma arasındaki i̇lişki: Kesitsel bir çalışma
Zehra Can Karahan1
, Parnian Mohammadrezaei1, Asma Rahmani Tangroudi1, Hatice Bernis Şahin1, Mahtab Rahimikia1, Sana Pourassad1, Zahrasadat Naghdeh Forooshha2, Naime Uluğ3, Nilay Şahan4
1Department of Physiotherapy and Rehabilitation, Atılım University, Ankara, Türkiye
2Department of Physiotherapy and Rehabilitation, Hacettepe University, Ankara, Türkiye
3Department of Physiotherapy and Rehabilitation, Ankara University, Ankara, Türkiye
4Department of Physiotherapy and Rehabilitation, Çankırı Karatekin University, Çankırı, Türkiye
Anahtar Kelimeler: Santral duyarlılaşma; kronik ağrı; sigara kullanımı, tütün ürünü kullanımı.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, Santral Duyarlılaşma Envanteri (CSI) ile değerlendirilen santral duyarlılaşma (SD) ile tütün kullanımı arasındaki ilişki araştırıldı ve SD ile ilişkili demografik ve klinik faktörler belirlendi.
Hastalar ve Yöntemler: Bu kesitsel çalışmaya, Aralık 2024 ile Ocak 2025 tarihleri arasında kolayda örnekleme yöntemi ile toplam 380 erişkin dahil edildi. Veri toplama, erişilebilirliği artırmak ve geniş katılım sağlamak amacıyla çevrim içi bir anket platformu aracılığıyla gerçekleştirildi. Anket, Türkiye genelinde farklı yetişkin gruplarına ulaşmak amacıyla dijital platformlar, sosyal medya ağları ve e-posta listeleri üzerinden dağıtıldı. Katılımcıların demografik özellikleri, klinik değişkenleri ve tütün ürünü kullanım durumları kaydedildi. Santral duyarlılaşma, CSI kullanılarak değerlendirildi. Santral Duyarlılaşma Envanteri puanlarının belirleyicilerini ortaya koymak amacıyla çoklu doğrusal regresyon ve lojistik regresyon analizleri yapıldı.
Bulgular: Toplam 380 katılımcının 131’i erkek, 249’u kadın olup, yaş ortalaması 41.21 ± 11.40 (aralık: 18-65) yıl idi. Tütün ürünü kullanan katılımcıların toplam CSI puanları, kullanmayanlara göre anlamlı olarak daha yüksekti (p = 0.029). Ayrıca, CSI puanı ≥ 40 olan bireylerin oranı tütün ürünü kullananlarda anlamlı düzeyde daha yüksekti (p = 0.003). Çoklu doğrusal regresyon analizinde yaş (β = −0.295), kadın cinsiyeti (β = 6.255), kronik hastalık varlığı (β = 4.524), kronik ağrı varlığı (β = 12.093) ve tütün ürünü kullanımı (β = 6.538), CSI puanının bağımsız belirleyicileri olarak saptandı (p < 0.001). Lojistik regresyon analizinde ise tütün ürünü kullanımı ile CSI puanının ≥ 40 olma olasılığı arasında anlamlı bir ilişki bulundu (olasılık oranı [OR] = 0.488, %95 güven aralığı [CI]: 0.302-0.789).
Sonuç: Tütün ürünü kullanımı, SD semptom şiddetinin daha yüksek olmasıyla ilişkilidir. Çalışmanın kesitsel tasarımı nedeniyle bu bulgular nedensel bir ilişkiyi değil, yalnızca bir ilişkiyi göstermektedir. Bununla birlikte, kronik ağrılı hastaların klinik değerlendirilmesi sırasında sigara kullanım alışkanlığının sorgulanması, hastaların değerlendirilmesine değerli katkılar sağlayabilir.